Menu
Wie is Piri Reis?

Wie is Piri Reis?

Dinsdag 28 april hebben pleinbewoners, ondernemers en de Westermoskee gezamenlijk een straatdiner georganiseerd. Wij, als Westermoskee, namen daar uiteraard deel aan. Het diner vond plaats op het terras van Cafe Piri Reis die overigens zijn naam deelt met het plein. Dit was voor ons een uitstekende gelegenheid om toe te lichten wie Piri Reis nou is en waarom wij hebben gekozen voor deze naam voor het plein.

Piri Reis, Wie en Waarom?

PiriReis2Piri Re’is (Piri Reis, volledige naam Hadji Muhiddin Piri Ibn Hadji Mehmed) (Gallipoli, tussen 1465 en 1470 – 1554 of 1555) was een Ottomaans zeevaarder, navigator en cartograaf. De naam van zijn vader was Haci Mehmet en één van zijn ooms was Kemal Reis, beroemde piraat en later admiraal (Reis) van de Sultans vloot. Piri Reis sloot zich op redelijk jonge leeftijd aan bij de zeemanschap van zijn oom Kemal Reis. Dit was tevens het begin van zijn ‘’carrière’’ als zeevaarder, navigator en cartograaf. Toen ons gevraagd werd om een naam te bedenken voor het plein wilden wij de naam van een grote zeevaarder gebruiken. Waarom we een zeevaarder wilden komt in het tweede deel van het verhaal maar eerst, waarom de naam Piri Reis tussen al die andere zeevaarders? Wat onderscheidt hem van de anderen? Een belangrijk maatstaf voor onderscheiding van mensen is natuurlijk het werk dat ze verricht hebben.

In 1929 hebben historici een kaart/landkaart gevonden. Deze kaart, is een kaart getekend op gazellehuid. Uit onderzoek bleek dat het een echt document was dat door de Ottomaans-Turkse admiraal Piri Reis in 1513 werd gemaakt. Wat deze kaart zo speciaal maakt is, dat als je het vergelijkt met andere kaarten van vroeger, het gebieden beschrijft die toen nog niet ontdekt waren. Je ziet bijvoorbeeld de kust van Antarctica, wat tegenwoordig bedekt is met ijs. Wat toen, en zelfs 4000 jaar geleden nog bedekt was met een laag ijs. Hoe Piri Reis wist wat er zich onder die ijslaag bevond blijft een mysterie. Hij is misschien niet naar Antarctica gegaan op ontdekkingsreis maar op de een of andere manier is het de Turken toch gelukt om een nauwkeurig kaart de tekenen. Verder zie je de kusten van Europa en Noord-Afrika heel accuraat getekend. Ze waren natuurlijk verbaasd toen ze dit ontdekten. Hoe kan in die tijd zo een kaart ontworpen worden waarop Piri Reis heel duidelijk met kleuren heeft aangegeven waar er gebergtes zijn en waar er rivieren stromen. Zover we weten konden ze niet vliegen in 1531 om hier achter te komen. Piri Reis gebruikte verschillende bronnen en de eigen waarnemingen die hij tijdens zijn reizen deed om de kaart te kunnen tekenen. In een aantal nota’s gaf hij aan hoe hij de kaart had samengesteld. Verbazend is dat zijn kaart ook al informatie van de reis van Christoffel Columbus bevat van nog geen twintig jaar eerder.

Valt deze kaart nog te bezichtigen. Jazeker,  De Piri Reis-kaart wordt bewaard in het Topkapi-paleis in Istanbul.

Nu de vraag, waarom wilden we in de eerste instantie de naam van een grote zeevaarder. We zullen dit allemaal beamen ,Nederland heeft een grote geschiedenis wat betreft Scheepvaart. De sterke verbondenheid van de Nederlanden met de zee heeft een lange voorgeschiedenis. De bloei van de scheepvaart in de 17e eeuw, met name van de handel op de Oostzee, maakte van de Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden zelfs een maritieme grootmacht die zowel economisch als politiek haar hoogtepunt bereikte. Een tweede aansluitende punt is dat er in stadsdeel Baarsjes al voorbeelden zijn van straatnamen die vernoemd zijn naar grote zeevaarders, ontdekkingsreizigers. We kunnen dan denken aan Columbusplein die zijn naam te danken heeft aan Christoffel Columbus. Ook Admiraal de Ruijterweg heeft zijn naam te danken aan een groot admiraal, Michiel de Ruyter. Dit gaf ons de aanleiding om op zoek te gaan naar een zeevaarder, en wel van de Ottomaanse rijk omdat de Westermoskee natuurlijk is geïnspireerd door de Ottomaanse bouwkunst. Na enig onderzoek en overleg in samenwerking met de gemeente zijn we gekomen om de naam Piri Reis.

Het zou passend zijn om dit verhaal over deze wijze man te afronden met een wijze citaat van hem. ‘’ Ne ilim vardır ki olsun sonu, ne insan vardır ki olmasın kusuru’’. Vertaling: ‘’Er is geen kennis die een einde heeft, er is geen mens die geen fouten heeft’’.

Deel op...Share on FacebookTweet about this on TwitterShare on Google+Pin on PinterestShare on LinkedInEmail this to someone